ABD Başkanı Donald Trump ve İran Dışişleri Bakanı Yardımcısı Kazım Garibabadi, iki ülke arasındaki savaşı sonlandıracak bir anlaşmaya varıldığını doğruladı. Resmi imza töreninin 19 Haziran Cuma günü İsviçre’de gerçekleştirileceği açıklandı.
ABD Başkanı Donald Trump, kendisine ait sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, “İran İslam Cumhuriyeti ile anlaşma tamamlandı” ifadesini kullandı. Trump, barış anlaşması kapsamında Hürmüz Boğazı’nın serbest geçişe açılacağını ve ABD Donanması’nın uyguladığı deniz ablukasının derhal kaldırılacağını duyurdu.
“Herkese tebrikler. Hürmüz Boğazı’nın ücretsiz olarak açılmasını ve aynı zamanda ABD Donanması ablukasının derhal kaldırılmasını tam olarak onaylıyorum. Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol aksın.”
Trump, yaptığı ikinci paylaşımda ise anlaşmanın bölgeye barış ve güvenlik getireceğini vurgulayarak, “Birçok başkan İran’la barış yapmaya çalıştı ve benden önce hepsi başarısız oldu. Bölge liderleri, ilk kez gerçek barışı sağlamalarına yardımcı olabilecek bir başkan buldular” değerlendirmesinde bulundu. Trump, 19 Haziran’daki imza töreninin ardından Hürmüz Boğazı’ndaki mayınların temizleneceğini ve petrol akışının yeniden başlayacağını belirtti.
İran ve Pakistan’dan Resmi Açıklamalar
Trump’ın açıklamalarının ardından İran devlet televizyonu da arabuluculuk rolü üstlenen Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in beyanatına dayanarak Tahran ile Washington arasında anlaşmaya varıldığını duyurdu.
İran Dışişleri Bakanı Yardımcısı Kazım Garibabadi, devlet televizyonuna telefonla bağlanarak anlaşmayı teyit etti ve resmi imza töreninin 19 Haziran’da İsviçre’de yapılacağını bildirdi. Garibabadi, “Lübnan da dahil olmak üzere çeşitli cephelerdeki savaşın ve askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirileceği bu akşam duyurulacak” dedi ve ABD ablukasının gece yarısı itibarıyla kaldırılacağını ekledi.
Garibabadi, “Mutabakat zaptının metni tamamlandı ve İslamabad mutabakat zaptının resmi imza töreni cuma günü İsviçre’de gerçekleşecek. İki heyetin başkanları, görüşmelerin gelecekteki düzenlemelerini belirlemek için müzakereler yürütecek. O zamana kadar, ABD tarafının savaşı sona erdirmek, ablukayı kaldırmak ve varlıkları serbest bırakmak konusundaki taahhütleri doğrulanacak. 60 günlük görüşmeler, ABD’nin bu taahhütleri yerine getirmesine bağlıdır” ifadelerini kullandı. Garibabadi, imza sonrasındaki 60 gün içinde yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizmalarının müzakere edileceğini kaydetti.
Arabulucu Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Yoğun görüşmelerin ardından, Amerika Birleşik Devletleri ile İran İslam Cumhuriyeti arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurmaktan memnuniyet duyuyoruz” dedi. Şerif, “Her iki taraf da, Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan etti” diye ekledi. Şerif, arabuluculuk sürecine destek veren Katar, Suudi Arabistan ve Türkiye’ye teşekkür etti.
14 Maddelik Mutabakat Taslağı İddiası
İran’ın yarı resmi haber ajansı Mehr, henüz iki ülke tarafından resmi olarak teyit edilmeyen 14 maddelik mutabakat taslağının detaylarını paylaştı. Taslakta şu maddeler yer alıyor
- Lübnan dahil tüm cephelerde kalıcı ateşkes sağlanması,
- ABD’nin İran’ın iç işlerine karışmama taahhüdü,
- ABD deniz ablukasının 30 gün içinde tamamen kaldırılması,
- ABD’nin İran’dan askerlerini çekmesi,
- Hürmüz Boğazı’nın “İran’ın düzenlemeleri çerçevesinde” 30 gün içinde yeniden açılması,
- ABD ve müttefiklerinin İran için en az 300 milyar dolar değerinde yeniden inşa planı sunması,
- İran petrolü ve enerji ürünlerine yönelik yaptırımların kaldırılması,
- İran’ın nükleer silah üretmeme taahhüdünün yinelenmesi,
- ABD’nin bölgedeki asker sayısını artırmayacağına ve yeni yaptırımlar uygulamayacağına dair taahhüdü.
Mehr ayrıca, “İran’ın dondurulmuş fonlarının yarısı serbest bırakılmadan, İran’a yönelik petrol yaptırımları askıya alınmadan ve deniz ablukası kaldırılmadan nihai müzakerelerin başlamayacağını” bildirdi. Nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacağı belirtildi.
Uluslararası Kamuoyundan İlk Tepkiler
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, anlaşmaya ilişkin yaptığı açıklamada, “Tüm dünyanın uzun süredir ihtiyaç duyduğu bu haberin bölgemizde kalıcı huzur ve güven ortamının tesisine vesile olmasını yürekten temenni ediyorum” diyerek barış adımının kalıcı olmasını diledi. Erdoğan, imzalar atılana kadar “gerilimi tırmandıracak söylem, tahrik ve eylemlerden kaçınılması ve olası sabotajlara karşı dikkatli olunması” gerektiği konusunda uyardı.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise “ABD ile İran arasındaki savaşın sona erdirilmesi amacıyla varılan mutabakatı memnuniyetle karşılıyoruz” diyerek, “Tamamlayıcı görüşmelerin de yapıcı bir tutumla sürdürülmesini ümit ediyoruz” ifadesini kullandı. Fidan, bölgesel barış ve güvenliğin korunması için tüm ülkelerin sağduyulu ve sorumlu olmasının önemine değindi.
İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya liderleri ortak bir açıklama yayımlayarak bu gelişmenin “bölgesel istikrarı yeniden tesis etmek ve küresel ekonomiyi dengelemek için bir fırsat” olduğunu belirtti. İngiltere Başbakanı Sir Keir Starmer, anlaşmayı “savaşı sona erdirmek, bölgesel istikrarı sağlamak ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için atılmış son derece önemli bir adım” olarak nitelendirdi ve Hürmüz Boğazı’nın kapalı olmasının getirdiği ekonomik etkilerin hafifleyeceğini vurguladı.
Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdülrahman El Thani, “Tüm tarafların, bu ilerlemeyi pekiştirmeye ve üzerine inşa etmeye yardımcı olacak olumlu ve yapıcı bir ruhla yaklaşacakları müzakereleri sabırsızlıkla bekliyoruz” dedi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise G7 liderlerinin bu hafta Fransa’nın tatil beldesi Evian’da gerçekleştireceği zirvede, anlaşmanın bir parçası olarak Hürmüz Boğazı’nın uzun vadeli yeniden açılmasını görüşeceklerini açıkladı. Macron yayınladığı videoda, “Hedefimiz, bu anlaşmanın sonuçlarını görmek, Lübnan’a destek sağlamak, Hürmüz Boğazı’nın kalıcı olarak yeniden açılmasını sağlamak ve elbette İran’ın nükleer ve balistik faaliyetlerine ilişkin bir anlaşmaya varılmasını sağlamak olacak” dedi. İngiltere, Kanada, Almanya, İtalya, Japonya ve ABD liderleri, 15 Haziran Pazartesi günü başlayacak üç günlük zirve için bir araya geliyor.
News
